In de voetsporen van Spiderman

New York is een stad die tot de verbeelding spreekt: het decor van menig film, televisieserie én stripverhaal, want Marvel Comics laat sinds jaar en dag de avonturen van zijn superhelden afspelen in The Big Apple. Dat is koren op de molen voor een stripnerd als ik. Daarom toog ik laatst naar New York om de meest bijzondere hangplekken van mijn favoriete stripheld Spiderman te bezoeken. Het werd een ontnuchterende zoektocht naar het raakvlak waar fictie en feiten in elkaar overvloeien.

Het Empire State Building is voor een ieder die Manhattan wil verkennen, dé plek om te beginnen. De grootste wolkenkrabber van de stad biedt op heldere dagen een prachtig uitzicht en de mogelijkheid om het stratenplan eens goed te bestuderen. Het gebouw, dat in 1931 werd gebouwd, speelt een belangrijke rol in de geschiedenis van Marvel. Toen deze stripuitgeverij nog Timely Comics heette was van 1942 tot 1951 hun kantoor op de dertiende verdieping gevestigd. Er hebben ook aardig wat superheldengevechten plaatsgevonden. Ook in live-action trouwens: in een van de afleveringen van de tv-serie Amazing Spider-man klimt de muurkruiper langs de buitenkant omhoog. Kijk maar:

Wie boven op het Empire State Building uitkijkt over de stad en een beetje zijn best doet, kan zich makkelijk voorstellen hoe het eruit ziet als Spiderman boven de straten van Manhattan slingert, slechts verbonden met de gebouwen dankzij een zijden webdraadje. Het opvallende rood-blauwe kostuum zou er goed uitspringen tussen het beton, steen en glas waaruit de wolkenkrabbers bestaan. Daar heb je geen digitale trukendoos voor nodig, alleen wat fantasie.

Het huis van Peter Parker
In de jaren zeventig en tachtig, toen ik de Marvel Comics begon te lezen, woonde Peter Parker in de wijk Chelsea. Vanwege brandende nostalgische gevoelens besluit ik dit tot mijn eerste striplocatie te maken. Vanaf het Empire State Building is het tien straatblokken lopen. Volgens de comics uit de jaren tachtig woonde Peter op 410 Chelsea street, om de hoek van 8th avenue. Dit wordt overigens tegengesproken in Amazing Spider-Man 139. Wanneer Parker voor het eerst zijn appartement betrekt, wordt duidelijk aangegeven dat deze op 12th street staat. Een eerste aanwijzing dat de wereld van Marvel allesbehalve consistent in elkaar zit.

410 Chelsea street
410 Chelsea street, het appartement waar Peter Parker vaak vermoeid thuiskwam na gevechten met schurken als de Juggernaut, Dr. Octopus en Mr. Hyde om vervolgens de strijd aan te moeten met zijn altijd nukkige hospita. Het is het vrijgezellennest waar Mary Jane hem opbiechtte al jaren te weten dat hij Spiderman was en waar het stel na de bruiloft de wittebroodsweken doorbrachten. Het huis met het oh zo handige dakraam in de badkamer, waardoor Spidey duizenden keren de stad in slingerende. Hoewel: vaak kon het webhoofd zijn huis niet uit of in omdat z'n buurmeisjes op het dak lagen te zonnen. 410 Chelsea street, het appartement vol met mijn jeugdherinneringen, het bestaat niet. Chelsea Street staat namelijk niet op de kaart. En ook de vriendelijke postbode die zijn werk in deze wijk doet kan mij verzekeren dat er nooit zo'n straat heeft bestaan.

Toch voelt de sfeer in de buurt goed. Ik kan me wel voorstellen dat Parker zich hier heeft thuis gevoeld. Hoewel de gebouwen geen van alle precies lijken op de manier waarop de tekenaars van Marvel zijn huis hebben vormgegeven, ze hebben er vaak wel veel van weg. Soms alleen een deur of een trappetje voor het huis, maar vaak zijn veel herkenbare kenmerken terug te zien. Ongetwijfeld is #410 een fantasiegebouw, opgebouwd uit de elementen die deze buurt zo kenmerken.
Ik ga een paar straten de huizen met het nummer 410 af en besluit dat Parker op de 23ste straat heeft gewoond, ergens tussen 8th en 9 avenue. (Niet heel ver van het beroemde Chelsea Hotel.) Daar lijkt het straatbeeld namelijk het meeste op wat ik ken uit de comics.

Overigens bestaat deze buurt vooral uit laagbouw, met hier en daar een hoge uitzondering. Ook de stripversie van het huis is maar twee verdiepingen hoog. Bij nader inzien lijkt het mij onwaarschijnlijk dat niemand Parker nooit door het dakraam van zijn huis heeft zien gaan. Het gaat toch op een gegeven moment opvallen dat Spiderman ieder keer uit de badkamer van de buurman kruipt? Of zouden die buurmeisjes al die jaren genoeg afleiding zijn geweest?

City Hall
De redacteuren en commerciële directeuren van Marvel Comics mogen dan vorig jaar hebben besloten dat de verbintenis tussen Peter en Mary Jane geen goed idee was en via de magie van Mephisto dit huwelijk hebben gewist, wat mij betreft heeft het toch echt plaatsgevonden. Bovendien bestaat de locatie van de huwelijksvoltrekking ook echt, namelijk City Hall op Broadway bij Park Row. Het stadhuis werd tussen 1803 en 1812 gebouwd en is het oudste Amerikaanse stadhuis dat nog steeds als zodanig gebruikt wordt.

In de memorabele Amazing Spider-Man Annual #21 uit 1987 gaven de jonge geliefden Peter en Mary Jane elkaar het jawoord op de trappen voor het stadhuis. Ik weet het nog goed: ik was tien jaar oud en zat op de bank te lezen hoe Peter op het laatste moment zijn bedenkingen had. Hij kwam bijkans te laat op zijn eigen huwelijk. Had hij al zo'n voorgevoel dat de redacteuren van Marvel twintig jaar na dato deze heugelijke dag uit zijn geheugen zouden wissen?

De dag die ik heb uitgekozen om het stadhuis te bezoeken is weinig romantisch. Een massa mensen demonstreert in en rondom het plein tegen massaontslagen en loonmatigingen. Dit is Amerika in crisistijd. En ik sta er middenin. Vandaag is het stadhuis voor niemand toegankelijk. Normaliter kun je er alleen terecht als je een afspraak maakt voor een rondleiding. Daar zit ik niet op te wachten, ik wil alleen even op de treden voor de deur gaan zitten en deze historische trouwplek in me opnemen. De bewakers noch de NYPD weten van wijken. Ze laten slechts oogluikend toe dat ik vanaf de dranghekken een foto maak van de voorkant van het monumentale pand. De plek blijkt net zo onbereikbaar als de mythe van het perfecte huwelijk. Damn you Mephisto, Damn you!

Brooklyn Bridge
Ironisch wellicht, maar nog geen kilometer van City Hall bevindt zich de plek waar Peter Parker zijn eerste grote liefde verloor. In Juni 1973 werd Gwen Stacy door de Green Goblin van de Brooklyn Bridge afgegooid. Spidey wist nog een webdraad aan haar laars vast te schieten en haar val te breken, maar juist mede door de schok die dat veroorzaakte brak haar nek. Hoewel de Goblin claimde dat mensen in zo'n situatie al dood zijn voordat ze het water raken, is het onbetwistbaar dat Parker mede verantwoordelijk is voor de dood van zijn vriendin. De dood van Gwen Stacy is daarom een van de meest controversiële scènes uit Spidermans geschiedenis. Superheldencomics verloren hun onschuld op de Brooklyn Bridge. De acties van de schurken en de helden bleken onherroepelijke consequenties te hebben. Nou ja, onherroepelijk: Gwen kwam een tijdje later even terug in de vorm van een kloon, en Norman Osborn herrees jaren na dato opeens uit de as. Maar in principe is de echte Gwen altijd doodgebleven. Ergens maar goed ook, want anders hadden de avonturen van Spiderman naast hun onschuld ook alle geloofwaardigheid verloren.

De Brooklyn Bridge lijkt in het daglicht helemaal niet op de onheilspellende plek die herinner uit de comic. Op de brug lopen veel wandelaars en toeristen. Schuin onder het loopgedeelte rijdt aan beide zijden een constante stoet verkeer. Niet echt een rustige plek om iemand te herdenken, al doe ik toch een poging, starend over de East River.

De Brooklyn Bridge is een van de meest bekende en mooie bouwsels in New York. Toen de brug in 1883 in gebruik werd genomen, was het de langste brug in de wereld. De pijlers van de brug zijn enorm, al is het in eerste instantie niet duidelijk vanaf welke boog the Green Goblin Spidey's vriendin naar beneden zou hebben gegooid. Ik gok erop dat dit de boog was die het dichtst bij Manhattan staat. Lijkt me logischer dan Brooklyn, aangezien de Goblin zijn schuilplaats aan de Hudson rivier in Lower Manhattan had en Stacy niet in Brooklyn woonde. Het doet er niet veel toe. Beide bogen zijn immens hoog, zie ik als ik naar boven staar en me probeer in te beelden wat er door je heen moet gaan als je de koude natte dood tegemoet valt. Niemand zal een val van die hoogte overleven. Ook een stripfiguur niet.

Op de brug bedenk ik me dat het wellicht gepast was geweest om een enkele rode roos neer te leggen. Meteen besef ik dat dit wel heel raar staat zo tussen al die fotograferende toeristen. Ik zie de blogposts al voor me: 'Stripnerd herdenkt dood van stripmeisje'.

Forrest Hills, Queens
Na het bezoeken van de plaats des onheils, wil ik terug naar de plek waar het allemaal begon: het huis waar Peter Parker liefdevol werd opgevoed door zijn oom Ben en tante May. Het huis waar een inbreker Ben vermoorde. Dezelfde schurk die Peter een paar dagen eerder had laten ontsnappen omdat hij te druk met zichzelf bezig was. Hierdoor besefte Peter dat hij zijn krachten moest inzetten om de mensheid te helpen en hij deze niet gekregen had om chicks te scoren.

Volgens de gegevens in The Marvel Comics Guide to New York staat het huis van de Parkers in Forest Hills te Queens. Forest Hills gardens om precies te zijn. Forest Hills ontstond zo'n beetje rond 1906. In de wijk woont een grote populatie middenklassers, waarvan een groot deel uit bejaarden bestaat. Logisch dus dat May en Ben hier woonden. De rijkere bewoners wonen in Forest Hills Gardens, ontworpen door architect Grosvenor Atterbury, die door het gebruik maken van de Tudor stijl de wijk op een Engels dorpje deed lijken.

In tegenstelling tot Peters huis in Chelsea heb ik een straatadres dat wel op de kaart staat: 20 Ingram Street. Dat moet kat in het bakkie zijn. Ik neem de subway naar Forest Hills en loop na ongeveer tien minuten Ingram Street in.

Al snel blijkt het vinden van het huis minder gemakkelijk dan gedacht. Ingram Street wordt namelijk haaksgekruist door nummerstraten. De huisnummers bestaan uit vier cijfers. De eerste twee cijfers geven de straat aan die Ingram Street kruist, de laatste twee het huisnummer van het betreffende blok. Zodoende heeft ieder huizenblok een nummer twintig. Ik vrees dat ik net als in Chelsea Street niet het exacte adres zal kunnen achterhalen.

Het echte huis van tante May
Gelukkig is er even verderop in de wijk een straat die is gebruikt in de Spiderman-films: Sixty-Ninth Road tussen Metropolitan Avenue en Sybilla Street. De huisjes voldoen precies aan mijn verwachtingen, want ze zijn identiek aan die in de film. Kleinere losstaande houten huisjes met een veranda en een houtenschutting. Opvallend veel Amerikaanse vlaggen hangen hier op Sixty-Ninth Road. Ik neem een stel foto's van de straat en enkele huizen. Al snel voel ik me een vastgoedpaparazzo: de vragende blikken die de bewoners mij toewerpen prikken in mijn rug. Ik zal vast niet de eerste Spiderman-fan zijn die sinds het uitkomen van de filmreeks deze straat bezoekt. 'Kijk Bob, daar heb je weer zo'n stripgek.' 'Jezus, waar halen ze die malloten vandaan? Als hij nog lang naar mijn tuinkabouter staart pak ik mijn geweer!'

Filmlocatie.

Ik besluit mijn geluk nog eens te beproeven op Ingram Street en loop deze straat tot aan het einde uit. Daar waar Ingram Street gekruist wordt door Ascan Ave wordt mijn volharding beloond: hier zijn huisnummers die uit slechts twee cijfers bestaan. Al snel vind ik 20 Ingram Road, het adres waar tante May woont. Het huis lijkt echter niet op dat van de Parkers – het bestaat volledig uit steen en heeft geen veranda aan de voorkant. Bovendien staat het huis vast aan nummer 22 en is niet losstaand zoals Mays woning. Ook lijkt het mij een stuk duurder dan wat tante May zich zou kunnen veroorloven. Logisch dus dat de filmmakers voor Sixty-ninth Road hebben gekozen. De huizen in die straat lijken immers meer op de stripversie en de bewoners behoren tot een lagere klasse dan de huiseigenaren van dit stukje van de wijk.

20 Ingram Street.

De bewoner van het huis komt naar buiten en klimt op een trap om zijn dakgoot schoon te maken. Het is een oudere, kalende man. Als ik even later de steeg in loop om een foto van de achterkant van het huis te maken, kijkt hij me verstoord aan. Ik vraag of ik een foto van zijn huis mag maken. 'Deze steeg is privé-terrein, dus ik kan je ook geen toestemming geven..' zegt hij nors. 'Daarom vraag ik het ook vriendelijk,' antwoord ik. Ik mag een foto nemen. Tien seconden later vraagt hij of ik nu klaar ben. Ik steek mijn hand uit om hem te bedanken, maar deze negeert hij. Ik vertel hem ook maar niet in wiens huis hij woont. Er woont een zuurpruim in het huis van tante May. Qua karakter lijkt hij wel iets op Nathan Lubensky met wie tante May in de jaren tachtig een relatie had.

Overigens lijkt de achterkant van het huis wel iets meer op de stripversie: een kleine veranda met een trappetje die naar de tuin leidt. Maar eerlijkheidshalve moet ik toegeven dat deze overeenkomst erg oppervlakkig is.

Forrest Hills, Queens.

Even later loop ik door een van de winkelstraten van Forest Hills. De wijk heeft een heel andere sfeer dan Manhattan: veel laagbouw en gezellige winkeltjes. Hier is mijn favoriete tekenaar John Romita jr. ook opgegroeid. Zijn vader, ook een grootmeester in de comics, tekende Spiderman toen Jr. nog jong was. In een interview heeft hij ooit gezegd dat Peter Parker haast een vriend van de familie was. Dat sentiment deel ik met hem. Herinneringen uit mijn jeugd zijn vervlochten met de avonturen van Parker. Het voelt daarom enigszins vertrouwt om het decor van deze avonturen te vertoeven.

De bedevaart naar New York is tegelijkertijd ook ontluisterend: geen van de bestaande plekken die zo verbonden zijn met mijn ideeën over Spiderman lijken echt op hun stripversies. De Brooklyn Bridge en City Hall natuurlijk wel, maar op beide plaatsen is het lastig voor te stellen wat zich hier in de stripversies heeft afgespeeld. Het is alsof je een verloren herinnering probeert terug te halen door naar de plaats van de gebeurtenis af te reizen: iedere keer als het plaatje vorm begint te krijgen, verstoort de realiteit de herinnering. Misschien is het beter om het bij de strips te houden en de sleutelmomenten terug te halen door deze te herlezen. Toch is mijn leeservaring door de reis naar New York ook ten goede veranderd: als ik nu een Spiderman-strip lees en de muurkruiper slingert door de stad, dan herken ik niet alleen de straten maar hóór ik het verkeer en het geroezemoes van de bewoners op de achtergrond. Als Gwen Stacy haar dood tegemoet valt, dan voel ik de koude avondwind die rond de Brooklyn Bridge waait. Ook zie ik nu voor het eerst hoe woest het ijskoude water onder de brug kolkt als ze kopje ondergaat. En als ik Peter en May door Forest Hills zie lopen, weet ik dat er een leuk eettentje om de hoek is waar een dik besnorde Italiaan lekkere broodjes tonijn met een kopje slappe koffie serveert.

Spiderman bestaat écht. En hij woont in New York. Je treft hem alleen zelden thuis.

Dit artikel stond in Stripschrift #402.